Forex Nedir? 12 Yıllık Trader'dan Türkiye'ye Özel Rehber

Forex, 'foreign exchange'ın kısaltması. Yani döviz takası. Dünyanın en büyük, en likit piyasası. Günde 7.5 trilyon doların el değiştirdiği devasa bir pazar. Bizim burada yaptığımız işlem, bir döviz çiftindeki fiyat değişimlerinden kar etmeye çalışmak. Mesela EUR/USD alıyorsan, euro'nun dolara karşı değer kazanacağını düşünüyorsun demektir.

En büyük yanılgı, bunun bir kumar veya hızlı zenginlik yolu olduğunu sanmak. Değil. Disiplinli bir iş. Piyasa 7/24 açık, ama aktif seslerin olduğu oturumlar var: Asya, Londra ve New York. Türkiye saatiyle Londra oturumu öğlen 11'de başlar, işlem hacmi patlar. Bu saatleri bilmek, scalping stratejisi uygulayan biri için hayati önem taşır.

Bankalar, hedge fonlar, merkez bankaları ve bizim gibi bireysel yatırımcılar... Hepimiz bu piyasanın bir parçasıyız. Sen bir broker aracılığıyla (örneğin Exness veya IC Markets) piyasaya bağlanıyorsun. Broker'ın sana sunduğu fiyat, piyasadaki en iyi alış ve satış fiyatlarından türetiliyor.

İşte kritik nokta: spread. Alış (bid) ve satış (ask) fiyatı arasındaki fark. Broker'ının komisyonu gibi düşün. EUR/USD'de spread 0.1 pip kadar düşük olabilirken, TRY/JPY gibi egzotik bir çiftte 50 pip'i bulabilir. İşleme girer girmez bu spread kadar zarardasın demektir. Bu yüzden düşük spread sunan brokerlar her zaman caziptir.

Kaldıraç (use) ve Margin: İki Ucu Keskin Kılıç

Türkiye'de en çok konuşulan, en az anlaşılan konu. Kaldıraç, küçük bir teminatla (margin) büyük pozisyonlar açmana izin verir. Diyelim 100:1 kaldıraçla, hesabında 1.000 TL varsa 100.000 TL'lik işlem yapabilirsin. Karın katlanır, evet. Ama kaybın da aynı oranda büyür. 2018'de TL'nin sert dalgalandığı bir gün, kontrolsüz kaldıraçla açtığım bir USD/TRY pozisyonu, hesabımın %40'ını birkaç saatte silip süpürmüştü. O gün margin call nedir acı bir şekilde öğrendim.

Evet, yasal. SPK (Sermaye Piyasası Kurulu) denetiminde faaliyet gösteren aracı kurumlar var. Ancak, çoğu Türk yatırımcı daha geniş ürün yelpazesi ve düşük spread'ler için yurtdışı merkezli broker'ları tercih ediyor. Burada dikkat edilmesi gereken en önemli şey: regülasyon. Broker'ın CySEC (Kıbrıs), ASIC (Avustralya) veya FCA (İngiltere) gibi saygın bir kurumdan lisansı olmalı. Müşteri fonlarını ayrı hesaplarda (segregated accounts) tutup tutmadığını mutlaka kontrol et.

Türk lirası ile yatırım yapmak istiyorsan, yerel SPK lisanslı broker'ları değerlendirebilirsin. Ama çoğunlukla spread'ler daha yüksek ve işlem platformları daha sınırlı oluyor. Ben şahsen uzun yıllardır XM ve Pepperstone gibi broker'ları kullanıyorum. İkisi de güvenilir regülasyonlara sahip ve Türkçe destek sunuyorlar. Demo hesap açıp platformu, spread'i, sunucu gecikmesini (slippage) test etmeden asla gerçek hesap açma. Unutma, broker senin iş ortağın.

Forex nedir sorusundan sonraki en büyük soru: 'Nasıl kazanacağım?' Cevap, sana uyan bir stil bulmakta. Temel analiz mi, teknik analiz mi? İkisini de kullanmalısın bence.

Teknik analiz, geçmiş fiyat hareketlerine ve göstergelere bakar. Benim ilk kârlı sistemim, 200 periyotluk basit bir hareketli ortalama ile RSI göstergesinin aşırı alım/aşırı satım bölgelerini birleştiriyordu. 2016'da GBP/USD'de, RSI 30'un altına düşüp fiyat hareketli ortalamaya dokunduğunda aldığım pozisyonlar, %70'e varan bir başarı oranı getirmişti. Ama bu her zaman işlemez, piyasa ruh hali değişir.

Temel analiz ise faiz oranları, enflasyon (TÜFE), işsizlik gibi verileri takip etmektir. ABD'de FED faiz açıklaması yapacağı gün, işlem yapmam. Çok uçuk spread olur ve fiyat mantıksız hareket eder. Veri takvimi olmadan forex yapılmaz.

Bu bölüm, forex nedir sorusunun belki de en önemli cevabını içeriyor: Forex, risk yönetimidir. Stratejinden daha önemli. Kural basit: Bir işlemde, hesabının %1-2'sinden fazlasını riske atma.

Nasıl yapılır? Stop Loss (SL) koyarak. 'Dur zararı' demek. Pozisyonu açtığın anda, SL'ni belirle ve asla kaldırma. 2020'de COVID çöküşünde, açgözlülük yapıp SL koymadığım bir XAU/USD (altın) pozisyonum vardı. 'Düzelir' diye bekledim. Düzelmedi. Tek bir işlemde hesabımın %25'ini kaybettim. O günden sonra her işlemde SL şart.

Take Profit (TP) de öyle. Karı al ve pişman olma. Piyasa senin hedef fiyatına 3 pip kala dönüp tersine gittiğinde, 'keşke TP koymasaydım' diyeceksin. Bu, doğru bir TP koyduğun anlamına gelir. Duygularını değil, planını dinle.

Her çift aynı değil. Likidite ve spread farkları devasa.

Benim tavsiyem, ilk 1-2 yıl majör çiftlerde kalmak. EUR/USD ve USD/JPY benim en sevdiğim çiftler. Hareketleri nispeten daha tahmin edilebilir ve haberler kolay takip edilir. USD/TRY ile işlem yapmak cazip gelebilir, ama Türkiye'de yaşadığımız için haberlerden ve psikolojiden çok daha fazla etkileniriz. Tarafsız kalmak zorlaşır.

Göstergeleri, stratejiyi öğrenirsin. Asıl sınav psikolojidedir. Korku, açgözlülük, umut, pişmanlık... Hepsi ekrandaki parayı yönetmeye çalışır.

Açgözlülük: 'Bir 20 pip daha gitsin' diyerek TP'yi kaldırmak. Çoğu zaman piyasa döner ve karın buharlaşır. Korku: Küçük bir karı hemen alıp, büyük bir trendin sadece başlangıcında kalmak. Veya küçük bir zararda SL'ni genişletmek. İntikam Trading'i: Bir kayıptan sonra hesabını kurtarmak için daha büyük, plansız bir pozisyon açmak. Bu, hesabı bitirmenin en hızlı yoludur.

Benim çözümüm bir trading günlüğü tutmak oldu. Her işlemin nedenini, giriş-çıkış fiyatlarını, o anki duygumu yazdım. Aylar sonra dönüp baktığımda, duygusal işlemlerin hep kayıpla sonuçlandığını net gördüm. Beklentilerin gerçekçi olsun. Ayda %5-10 istikrarlı kar, dünyanın en iyi fon yöneticilerinin seviyesidir. Haftada %50 vaat eden eğitimlere kanma.